مهندسی عمران

رشته مهندسی عمران چیست؟ باید گفت این رشته یکی از قدیمی‌ترین و کاربردی‌ترین شاخه‌های مهندسی است که با طراحی، ساخت و نگهداری سازه‌ها و زیرساخت‌های شهری سر و کار دارد. هر چیزی که در یک شهر ساخته می‌شود؛ از ساختمان‌ها و پل‌ها گرفته تا جاده‌ها، سدها و فرودگاه‌ها، به نوعی با دانش مهندسی عمران ارتباط دارد.

در معرفی رشته مهندسی عمران باید به این نکته مهم توجه کرد که پایه اصلی این رشته بر مفاهیم فیزیک و ریاضیات است. بسیاری از محاسبات مربوط به تحلیل سازه‌ها، نیروها، فشارها و رفتار مصالح بر اساس قوانین فیزیک انجام می‌شود. به همین دلیل دانش‌آموزانی که در درس فیزیک پایه قوی‌تری دارند، در دروس این رشته راحت‌تر هستند و بهتر می‌توانند مفاهیم تخصصی آن را درک کنند.

به طور کلی رشته مهندسی عمران برای داوطلبانی مناسب است که به علوم فیزیک و ریاضی به شکل کاربردی علاقه دارند. این رشته بیشتر با حل مسائل واقعی در حوزه ساخت‌وساز و زیرساخت‌های شهری سروکار دارد و برخلاف برخی رشته‌های علمی، تمرکز آن کمتر روی علوم محض و بیشتر روی کاربرد عملی مفاهیم مهندسی است. همچنین افرادی که به طراحی سازه‌ها، پروژه‌های ساختمانی و فعالیت در حوزه ساخت‌وساز علاقه دارند، با این رشته ارتباط خوبی برقرار می‌کنند.

حوزه‌های کاری مهندسی عمران بسیار گسترده است. مهندسان عمران در طراحی و اجرای انواع سازه‌ها فعالیت دارند؛ از سازه‌های سبک مانند ساختمان‌های مسکونی و سازه‌های مقاوم در برابر زلزله، سیل و آتش گرفته تا سازه‌های بزرگ‌تری مثل برج‌ها. علاوه بر این، بسیاری از پروژه‌های بزرگ زیرساختی نیز توسط مهندسان عمران طراحی و اجرا می‌شود؛ پروژه‌هایی مانند سدها، سکوهای دریایی، اسکله‌ها، تونل‌ها، پل‌ها، سیلوها، مخازن ذخیره مصالح، دکل‌های مخابراتی و نیروگاه‌های برق.

همچنین بخش مهمی از فعالیت‌های این رشته به ساخت زیرساخت‌های شهری مانند فرودگاه‌ها، جاده‌ها و راه‌ها مربوط می‌شود. در کنار این‌ها، حوزه‌هایی مانند بهسازی خاک‌های نامناسب پیش از ساخت سازه‌ها، مدیریت منابع آب، طراحی شبکه‌های فاضلاب و مسائل مرتبط با محیط زیست نیز از زمینه‌های تخصصی مهم در مهندسی عمران به شمار می‌روند. به همین دلیل می‌توان گفت مهندسی عمران نقش مهمی در توسعه شهرها و زیرساخت‌های یک کشور دارد.

اگر بخواهیم بازار کار مهندسی عمران را صادقانه و بدون اغراق بررسی کنیم، باید گفت که در چند سال اخیر وضعیت این رشته نسبت به گذشته چندان مطلوب نیست و بسیاری از فارغ‌التحصیلان از شرایط شغلی و درآمدی آن رضایت ندارند. این موضوع چیزی نیست که فقط در حد حرف باشد، بلکه تجربه مستقیم تعداد زیادی از دانش‌آموختگان این رشته آن را تایید می‌کند.

واقعیت این است که در حال حاضر، بازار کار برخی رشته‌های نزدیک به عمران شرایط بهتری دارند. برای مثال، بسیاری از فارغ‌التحصیلان معتقدند بازار کار رشته نقشه‌برداری از مهندسی عمران بهتر است و در حوزه ساختمان نیز، معماری نسبت به عمران موقعیت‌های شغلی و درآمدی مناسب‌تری ایجاد کرده است. در مهندسی عمران، حجم کار سنگین است، سختی کار بالاست و مسئولیت‌های اجرایی و حقوقی زیادی بر عهده مهندس قرار می‌گیرد، اما در مقابل، درآمد مهندسی عمران در بسیاری از موقعیت‌ها متناسب با این فشار کاری نیست.

به همین دلیل اگر بازار کار، امنیت شغلی و درآمد مناسب برای شما اولویت بسیار بالایی دارد و سرمایه اولیه، پشتوانه مالی یا کسب‌وکار خانوادگی در حوزه ساخت‌وساز ندارید، باید با احتیاط بیشتری به انتخاب این رشته فکر کنید. حتی گزارش‌هایی وجود دارد که برخی افراد با مدرک دکتری مهندسی عمران نیز از وضعیت بازار کار و درآمد خود ناراضی هستند؛ موضوعی که نشان می‌دهد مشکل فقط در مقطع کارشناسی یا ارشد خلاصه نمی‌شود.

در مورد ادامه تحصیل در مهندسی عمران برای بازار کار نیز نظر بسیاری از فارغ‌التحصیلان چندان مثبت نیست. به گفته آن‌ها، ادامه تحصیل تا مقاطع بالاتر الزاما منجر به بهبود وضعیت شغلی نمی‌شود. حتی تدریس در دانشگاه‌های غیرانتفاعی و مشابه آن، درآمد بالایی ندارد و به همین دلیل، تعداد دانشجویان این رشته نسبت به سال‌های گذشته به شکل محسوسی کاهش پیدا کرده است. بسیاری از متخصصان عمران توصیه می‌کنند به‌جای تمرکز روی ادامه تحصیل، بعد از مقطع کارشناسی به‌ دنبال گرفتن مهر نظام مهندسی رفت و مسیر نظارت و سپس اجرا را در پیش گرفت.

البته یک استثنای مهم وجود دارد. اگر مهندسی و ساخت ‌و ساز شغل خانوادگی شماست، پدر یا خانواده‌تان در این حوزه فعال هستند و قرار است وارد یک مجموعه کاری آماده شوید، شرایط کاملا متفاوت خواهد بود. در این حالت، مهندسی عمران انتخاب منطقی‌تری است؛ چون بخش بزرگی از مشکلات بازار کار مهندسی عمران با داشتن تجربه، ارتباطات و پروژه‌های آماده کمتر می‌شود.

از نظر تاریخی، می‌توان گفت بازار کار رشته مهندسی عمران در ایران نسبت به سال‌های قبل کوچک‌تر شده است. در دوره‌هایی مانند سال‌های پس از جنگ، به دلیل نیاز شدید کشور به بازسازی راه‌ها، ساختمان‌ها، سدها، نیروگاه‌ها، کارخانه‌ها و زیرساخت‌های مختلف، بازار کار این رشته بسیار گسترده‌تر بود. اما با ایجاد ثبات نسبی، این بازار محدودتر شد و تمرکز به سمت حوزه‌هایی مانند مهندسی محیط زیست، مدیریت منابع آب و فاضلاب و مدیریت ساخت حرکت کرد. با این حال، شرایط آینده قابل پیش‌بینی قطعی نیست و در حال حاضر ما دوباره جنگ را تجربه کردیم؛ تخریب زیرساخت‌ها، تغییرات اقتصادی و نیازهای جدید دوباره فرصت‌هایی ایجاد می‌کنند، اما این آینده قطعی نیست و باید آن را ساخت، نه اینکه صرفا به آن امیدوار بود.

در نهایت، اگر قصد ورود به مهندسی عمران را دارید، باید بدانید که رقابت در این رشته بالاست و به دلیل تعداد زیاد فارغ‌التحصیلان، بدون تسلط به نرم‌افزارهای تخصصی، آیین‌نامه‌های به‌روز و دانش عملی، شانس موفقیت چندانی وجود ندارد. چه در دفاتر مهندسی و شرکت‌های مشاور و چه در پروژه‌های اجرایی و کارگاهی، فقط افرادی که دائما خود را به‌روز نگه می‌دارند در این بازار دوام می‌آورند.

یکی از سوال‌های رایج داوطلبان این است که سختی دروس مهندسی عمران چقدر است. پاسخ صادقانه این است که اگر با ریاضی و فیزیک مشکل داشته باشید، احتمالا در این رشته با چالش‌های جدی روبه‌رو می‌شوید؛ چون پایه بسیاری از مفاهیم مهندسی عمران بر همین دو درس است. تحلیل نیروها، رفتار سازه‌ها، فشارها و بسیاری از محاسبات مهندسی بر اساس قوانین فیزیک و مدل‌های ریاضی انجام می‌شود.

در عین حال، اگر بخواهیم آن را با برخی رشته‌های دیگر مقایسه کنیم، اغلب گفته می‌شود که از نظر دشواری دروس، مهندسی عمران در بسیاری از موارد از رشته‌هایی مانند مهندسی کامپیوتر، مهندسی مکانیک یا حتی علوم پایه‌ای مثل ریاضی و علوم کامپیوتر کمی ساده‌تر است. البته این به معنی آسان بودن رشته نیست؛ بلکه فقط نشان می‌دهد که سطح پیچیدگی بعضی از مباحث در آن کمتر از برخی رشته‌های دیگر است.

در میان درس‌های رشته مهندسی عمران چند درس به‌عنوان سخت‌ترین دروس شناخته می‌شوند. دانشجویان از درس‌های استاتیک، دینامیک و مقاومت مصالح به عنوان چالش‌برانگیزترین درس‌های این رشته یاد می‌کنند، چون این درس‌ها پایه تحلیل سازه‌ها هستند و نیاز به درک دقیق مفاهیم فیزیکی و حل مسائل محاسباتی دارند.

مانند بسیاری از رشته‌های مهندسی، دانشجویان عمران نیز در ابتدای دوره با دروس پایه‌ای روبه‌رو می‌شوند. از جمله این درس‌ها می‌توان به ریاضی 1 و 2، معادلات دیفرانسیل و ریاضی مهندسی اشاره کرد که در بسیاری از رشته‌های فنی و مهندسی مشترک هستند. علاوه بر این، چند واحد برنامه‌نویسی (اغلب حدود سه واحد) نیز در برنامه درسی این رشته ارائه می‌شود.

در کنار دروس تئوری، برخی درس‌های عملی هم در برنامه آموزشی وجود دارد. برای مثال درس‌هایی مانند نقشه‌کشی مهندسی، نقشه‌کشی سازه‌های بتنی و فولادی به دانشجویان کمک می‌کند تا با نقشه‌های اجرایی و اصول طراحی سازه‌ها آشنا شوند. همچنین از نظر محتوای درسی، مهندسی عمران با برخی رشته‌های نزدیک مانند مهندسی آب و مهندسی طبیعت نیز اشتراکاتی دارد.

موضوع مهاجرت با مهندسی عمران کمی متفاوت از بعضی رشته‌های دیگر است و بهتر است داوطلبان با دید واقع‌بینانه به آن نگاه کنند. به طور کلی، مسیر مهاجرت تحصیلی در این رشته غیرممکن نیست، اما اغلب به اندازه برخی رشته‌های دیگر مثل علوم پایه یا رشته‌های کاملا پژوهش‌محور، ساده و پرتقاضا نیست.

یکی از دلایل این موضوع این است که مهندسی عمران نسبت به بسیاری از رشته‌های دیگر کمتر ماهیت تحقیقاتی دارد و بیشتر یک رشته کاربردی و پروژه‌محور محسوب می‌شود. به همین دلیل بازار مهاجرت تحصیلی در مهندسی عمران به اندازه رشته‌هایی که تمرکز اصلی آن‌ها بر پژوهش است داغ نیست و گرفتن موقعیت‌های پژوهشی یا فاند تحصیلی در برخی دانشگاه‌ها چالش‌برانگیز است.

با این حال، ادامه تحصیل در خارج از کشور برای دانشجویان این رشته همچنان طرفداران زیادی دارد و بسیاری از افراد از طریق تحصیل مسیر ورود به بازار کار کشورهای دیگر را پیدا می‌کنند. کشورهایی مانند ایتالیا و کانادا از جمله مقصدهایی هستند که فرصت‌های بورسیه یا کمک‌هزینه تحصیلی برای دانشجویان مهندسی عمران ارائه می‌دهند. این بورسیه‌ها با توجه به شرایط تحصیلی و گاهی وضعیت مالی دانشجو بررسی می‌شوند.

در کنار مسیر تحصیلی، بسیاری از متخصصان معتقدند که مهاجرت کاری در مهندسی عمران در برخی کشورها شرایط بهتری دارد. برای مثال کشورهایی مانند هلند در حوزه پروژه‌های عمرانی و زیرساختی فرصت‌های شغلی مناسبی برای مهندسان عمران ایجاد می‌کنند، مخصوصا برای افرادی که سابقه کاری، مهارت‌های فنی و آشنایی با استانداردها و نرم‌افزارهای تخصصی این حوزه را دارند.

در مجموع، مهاجرت در این رشته ممکن است با چالش‌هایی همراه باشد و نیازمند ترکیبی از مهارت فنی، سابقه کاری، تسلط به نرم‌افزارهای مورد نیاز مانند اتوکد، زبان مناسب و گاهی ادامه تحصیل است. بنابراین اگر هدف اصلی شما صرفا مهاجرت تحصیلی باشد و به دنبال یک مسیر کاملا پژوهشی برای گرفتن فاند هستید، شاید رشته‌های علوم پایه انتخاب‌های مناسب‌تری باشند. اما اگر به حوزه ساخت‌وساز و پروژه‌های مهندسی علاقه دارید و برای کسب مهارت و تجربه کاری تلاش می‌کنید، مهاجرت با مهندسی عمران همچنان یک مسیر قابل دستیابی است.

صحبت درباره درآمد مهندسی عمران کمی پیچیده است، چون این درآمد بسیار متغیر است و نمی‌توان یک عدد مشخص یا ثابت برای آن در نظر گرفت. میزان درآمد در این رشته ارتباط مستقیمی با وضعیت بازار کار، نوع فعالیت، تجربه کاری و مهارت‌های فرد دارد. به همین دلیل ممکن است دو مهندس عمران با شرایط تحصیلی مشابه، درآمدهای کاملا متفاوتی داشته باشند.

در واقع درآمد رشته مهندسی عمران تا حد زیادی به این بستگی دارد که فرد بتواند وارد موقعیت شغلی مناسب شود یا نه. اگر کسی بتواند در پروژه‌های ساختمانی، شرکت‌های مهندسی مشاور، دفاتر طراحی یا فعالیت‌های اجرایی موقعیت خوبی پیدا کند، طبیعتا امکان رسیدن به درآمد مناسب هم وجود دارد. اما بسیاری از فارغ‌التحصیلانی که نتوانسته‌اند وارد بازار کار شوند یا در موقعیت‌های محدود و کم‌درآمد فعالیت می‌کنند، معتقدند که درآمد این رشته چندان رضایت‌بخش نیست.

نکته مهمی که باید در نظر داشت این است که در مهندسی عمران، مثل بسیاری از رشته‌های دیگر، درآمد خوب نتیجه مهارت بالا، تجربه کاری و تلاش مداوم است. کسی که نرم‌افزارهای تخصصی را یاد بگیرد، با آیین‌نامه‌ها و استانداردهای جدید آشنا باشد و در پروژه‌های واقعی تجربه کسب کند، شانس بیشتری برای رسیدن به موقعیت‌های بهتر دارد.

در آخر باید گفت که هیچ رشته‌ای به‌ تنهایی تضمین‌کننده درآمد بالا نیست. حتی در رشته‌هایی که بازار کار بسیار خوبی دارند نیز افرادی وجود دارند که درآمد بالایی ندارند. اغلب بهترین موقعیت‌های شغلی و درآمدی نصیب کسانی می‌شود که سختی مسیر را می‌پذیرند، مهارت‌های خود را تقویت می‌کنند و برای پیشرفت در کار تلاش می‌کنند، نه کسانی که فقط منتظر یک فرصت آماده می‌مانند.

رشته مهندسی عمران در کنار کاربردی بودن و جذابیت‌های خود، چالش‌هایی هم دارد که بهتر است قبل از انتخاب رشته آن‌ها را بدانید:

• پایه قوی در ریاضی و فیزیک لازم است و ضعف در این درس‌ها مسیر تحصیل را سخت می‌کند.

• بعضی از درس‌های تخصصی مثل استاتیک، دینامیک و مقاومت مصالح برای بسیاری از دانشجویان دشوار هستند.

• بازار کار مهندسی عمران نسبت به گذشته سخت‌تر و رقابتی‌تر شده است.

• درآمد مهندسی عمران ثابت و قابل پیش‌بینی نیست و به مهارت، تجربه و موقعیت شغلی وابسته است.

• ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر لزوما باعث بهبود وضعیت شغلی یا درآمد نمی‌شود و حتی مدرک دکتری هم همیشه تضمین‌کننده موفقیت کاری نیست.

اگرچه بسیاری از افراد معتقدند ادامه تحصیل در مهندسی عمران همیشه باعث بهتر شدن وضعیت شغلی یا درآمد نمی‌شود، اما اگر به فضای دانشگاهی، پژوهش یا تخصصی‌تر شدن در یک حوزه علاقه دارید، این رشته گرایش‌های متنوع و جذابی برای ادامه تحصیل دارد. بعضی از این گرایش‌ها حتی در خارج از کشور نیز شناخته‌شده و مناسب مهاجرت هستند. از مهم‌ترین گرایش‌های ادامه تحصیل در مهندسی عمران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• گرایش مهندسی سازه: یکی از معروف‌ترین و پرطرفدارترین گرایش‌های عمران که روی تحلیل و طراحی سازه‌ها تمرکز دارد.

• گرایش ساختمان‌های هوشمند: یکی از راحت‌ترین گرایش‌های ارشد مهندسی عمران محسوب می‌شود و در خارج از کشور نیز بسیار مورد توجه است. این گرایش با موضوع هوشمندسازی ساختمان‌ها و خانه‌ها سروکار دارد و با رشد هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین، آینده شغلی مناسبی پیدا کرده است. برای افرادی که به مهاجرت علاقه دارند، گزینه جذابی است. 

• گرایش مهندسی حمل و نقل: از گرایش‌های نسبتا سبک‌تر و راحت‌تر در مقطع ارشد مهندسی عمران که به مسائل ترافیک، حمل‌ و نقل شهری و برنامه‌ریزی مسیرها می‌پردازد.

• گرایش مهندسی زلزله: مناسب افرادی که به تحلیل رفتار سازه‌ها در برابر زلزله و طراحی مقاوم علاقه دارند.

• گرایش محیط زیست: یکی از حوزه‌های رو به رشد عمران که روی مسائل محیط زیستی، فاضلاب، آب و آلودگی تمرکز دارد.

• گرایش مدیریت منابع آب: مرتبط با مدیریت آب، سدسازی، شبکه‌های انتقال آب و مسائل مربوط به منابع آبی.

• گرایش مهندسی ژئوتکنیک: یکی از سخت‌ترین گرایش‌های مهندسی عمران که به مکانیک خاک، پی‌سازی و تحلیل زمین مربوط می‌شود.

• گرایش مهندسی راه و ترابری: مرتبط با طراحی و اجرای جاده‌ها، راه‌ها و زیرساخت‌های حمل‌ونقل.

• گرایش مدیریت ساخت: مناسب افرادی که به مدیریت پروژه‌های عمرانی، برنامه‌ریزی و کنترل پروژه علاقه دارند.

• گرایش سواحل و بنادر و سازه‌های دریایی: مربوط به طراحی سازه‌های ساحلی، اسکله‌ها، بنادر و پروژه‌های دریایی.

• گرایش مهندسی سازه‌های هیدرولیکی: مرتبط با طراحی سازه‌های آبی مانند سدها، کانال‌ها و سیستم‌های انتقال آب.

اشتغال در مهندسی عمران بیشتر به میزان مهارت، تجربه، روابط حرفه‌ای و شرایط بازار ساخت‌وساز بستگی دارد تا صرفاً خود مدرک دانشگاهی. فارغ‌التحصیلان این رشته می‌توانند در شرکت‌های پیمانکاری، دفاتر مشاور، پروژه‌های اجرایی، حوزه نظارت، طراحی سازه، راه‌سازی، آب و فاضلاب، شهرداری‌ها و برخی سازمان‌های دولتی یا خصوصی مشغول به کار شوند، اما واقعیت این است که پیدا کردن شغل مناسب در این رشته همیشه آسان نیست و افرادی موفق‌ترند که علاوه بر مدرک، نرم‌افزارهای تخصصی را یاد گرفته باشند، با آیین‌نامه‌ها آشنا باشند و از همان دوران دانشجویی برای کسب تجربه عملی اقدام کنند.

برای قبولی در رشته مهندسی عمران در دانشگاه‌های سراسری، رتبه مورد نیاز به عوامل مختلفی مانند سهمیه منطقه، دانشگاه مورد نظر، دوره تحصیل (روزانه یا نوبت دوم) و ظرفیت پذیرش آن سال بستگی دارد. به همین دلیل نمی‌توان یک رتبه ثابت برای قبولی در این رشته اعلام کرد، اما بررسی آخرین رتبه قبولی مهندسی عمران در سال‌های گذشته می‌تواند دید مناسبی به داوطلبان بدهد تا شانس قبولی خود را بهتر تخمین بزنند.

بر اساس آمار رتبه قبولی مهندسی عمران کنکور 1403 – 1404، برای دانشگاه‌های برتر مانند دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، امیرکبیر و علم و صنعت رتبه‌های زیر حدود 1000 در سهمیه شانس قبولی دارند. در دانشگاه‌های خوب و شناخته‌شده‌ای مانند خواجه نصیر، صنعتی اصفهان، شهید بهشتی یا فردوسی مشهد نیز رتبه‌های حدود 1000 تا 3000 در سهمیه شانس قبولی دارند. در بسیاری از دانشگاه‌های دیگر کشور نیز این رشته تا رتبه‌های بالاتر (حتی حدود 10 هزار یا بیشتر در برخی مناطق) پذیرش دارد.

نکته مهم این است که رتبه قبولی در مهندسی عمران هر سال ممکن است کمی تغییر کند و به سطح رقابت داوطلبان، ظرفیت دانشگاه‌ها و میزان تقاضا برای این رشته بستگی دارد. بنابراین داوطلبان بهتر است هنگام انتخاب رشته علاوه بر بررسی رتبه‌های سال‌های قبل، شرایط همان سال و علاقه شخصی خود را نیز در نظر بگیرند تا انتخاب دقیق‌تری داشته باشند. البته قبولی در مهندسی عمران در سال‌های اخیر به علت تقاضای کم‌تر راحت‌تر شده است. 

ظرفیت پذیرش رشته مهندسی عمران هر سال توسط سازمان سنجش در دفترچه انتخاب رشته اعلام می‌شود و ممکن است بر اساس نوع دانشگاه، دوره پذیرش، منطقه و شرایط سالانه تغییر کند. بنابراین برای اطلاع دقیق از ظرفیت‌ها، باید به آخرین دفترچه رسمی انتخاب رشته همان سال مراجعه کرد.

به طور کلی، ظرفیت رشته عمران در دانشگاه‌های برتر و روزانه محدودتر است و رقابت برای قبولی در آن‌ها بیشتر است. در مقابل، در برخی دانشگاه‌های دولتی شهرستان، نوبت دوم، پردیس‌ها، دانشگاه آزاد و دانشگاه‌های غیرانتفاعی ظرفیت بیشتری دیده می‌شود. همچنین در بعضی سال‌ها، بخشی از ظرفیت به پذیرش صرفا بر اساس سوابق تحصیلی اختصاص دارد که انتخاب‌های بیشتری برای داوطلبان ایجاد می‌کند.

نکته مهم این است که ظرفیت دانشگاه‌ها فقط به تعداد صندلی‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه سطح دانشگاه، کیفیت آموزش، موقعیت جغرافیایی، و اعتبار مدرک هم در انتخاب رشته اهمیت زیادی دارند. به همین دلیل داوطلبان بهتر است هنگام بررسی ظرفیت‌ها، فقط به عدد و رقم توجه نکنند و جایگاه دانشگاه را هم در نظر بگیرند. با این حال اگر بخواهیم خلاصه‌ای از وضعیت ظرفیت بگوییم:

• رشته مهندسی عمران در تعداد زیادی از دانشگاه‌های سراسری کشور ارائه می‌شود و تقریبا در بیشتر استان‌ها حداقل یک دانشگاه دولتی دارای این رشته است. 

• در دانشگاه‌های برتر مانند دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، امیرکبیر، علم و صنعت، خواجه نصیر، صنعتی اصفهان و شهید بهشتی ظرفیت پذیرش روزانه حدود 60 تا 90 نفر در هر سال است. 

• در بسیاری از دانشگاه‌های دولتی دیگر مانند فردوسی مشهد، تبریز، شیراز، اصفهان، گیلان، یزد، زنجان، سمنان، رازی کرمانشاه و یاسوج ظرفیت روزانه بین 30 تا 60 نفر در مقطع کارشناسی است. 

• علاوه بر دوره روزانه، بسیاری از دانشگاه‌ها در دوره نوبت دوم (شبانه) نیز رشته عمران را ارائه می‌دهند که ظرفیت آن حدود 5 تا 35 نفر در هر دانشگاه است. 

• در برخی مراکز آموزش عالی، دانشکده‌های فنی و مجتمع‌های آموزش عالی نیز رشته عمران ارائه می‌شود که ظرفیت آن‌ها 20 تا 50 نفر است. 

• در مجموع، رشته مهندسی عمران یکی از رشته‌هایی است که ظرفیت نسبتا گسترده‌ای در دانشگاه‌های سراسری کشور دارد و هر سال چند هزار نفر در مقطع کارشناسی این رشته پذیرفته می‌شوند.