پشت کنکور بمانم یا انتخاب رشته کنم؟ راهنمای واقعی برای تصمیم‌گیری در ۱۴۰۵

بعد از دیدن رتبه، خیلی از دانش‌آموزها به یک سوال می‌رسند: پشت کنکور بمانم یا انتخاب رشته کنم؟ یک طرف ماجرا این است که می‌گویید شاید اگر یک سال دیگر بخوانم، به رشته‌ای که واقعا می‌خواهم برسم و طرف دیگرش این نگرانی است که اگر سال بعد نتیجه بهتر نشد چه؟

برای نوشتن این مقاله فقط به توصیه‌های رایج مشاوران اکتفا نکردیم. روایت افرادی را که واقعا یک یا چند سال پشت کنکور مانده‌اند، تجربه دانشجویان، بحث‌های کاربران در پلتفرم‌های تجربه‌محور و مطالبی را که درباره این دوراهی منتشر شده بررسی کردیم. در کنار آن، پژوهش‌های مرتبط با فشار و اضطراب کنکور و ضوابط فعلی شرکت مجدد در کنکور را هم در نظر گرفتیم. نتیجه‌ای که از همه این منابع بیرون می‌آید ساده است: پشت کنکور ماندن نه ذاتا تصمیم خوبی است و نه ذاتا تصمیم بدی؛ مسئله این است که چرا می‌خواهید بمانید و سال بعد چه چیزی قرار است واقعا تغییر کند.

 

جواب کوتاه: پشت کنکور بمانم یا انتخاب رشته کنم؟

اگر با رتبه امسال رشته یا دانشگاهی دارید که واقعا حاضر هستید در آن تحصیل کنید، قبل از اینکه تصمیم به یک سال ماندن بگیرید آن گزینه‌ها را جدی بررسی کنید.

اما اگر انتخاب‌های امسال با هدف اصلی شما فاصله زیادی دارند و برای سال آینده یک برنامه واقعی، قابل اجرا و متفاوت از امسال دارید، پشت کنکور ماندن گزینه منطقی‌تری است.

اینکه بگویید: امسال ۵ ساعت می‌خواندم، سال بعد ۱۰ ساعت می‌خوانم به ‌تنهایی برنامه نیست. باید دقیقا بدانید مشکل امسال چه بوده است: پایه علمی؟ نهایی‌ها؟ روش مطالعه؟ تست‌زنی؟ استمرار؟ اضطراب؟ منابع زیاد؟ برنامه نامناسب؟ شروع دیرهنگام؟

حتی در روایت‌های جدید داوطلبان کنکور هم همین سوال تکرار می‌شود: اگر بمانم واقعا چه چیزی سال بعد عوض می‌شود؟ یک کانال مشاوره‌ای که همین روزها درباره این دوراهی نوشته نیز بر همین نکته تأکید کرده است؛ صرف یک سال دیگر خواندن، بدون تغییر علت شکست امسال، تضمینی برای نتیجه بهتر نیست. 

 

ما تجربه پشت کنکوری‌ ها را خواندیم؛ جواب‌ها کاملا یکسان نیست

اگر عبارت تجربه پشت کنکور ماندن را جستجو کنید، خیلی زود متوجه یک نکته می‌شوید: تجربه مردم دو قطبی است.

یک نفر می‌گوید یک سال ماند و به رشته‌ای که واقعا می‌خواست رسید. نفر دیگری می‌گوید بعد از دو یا سه سال، آرزو می‌کرد همان انتخاب سال اولش را قبول کرده بود.

در سایت تجربان، که کاربران تجربه‌های شخصی خودشان را منتشر می‌کنند، هم روایت کسانی دیده می‌شود که پشت کنکور مانده‌اند و هم بحث‌های زیادی درباره انتخاب رشته و دانشگاه وجود دارد. یک تجربه تازه مربوط به فردی است که برای دومین سال پشت کنکور مانده و صدها نظر زیر آن شکل گرفته است. 

در یک تجربه دیگر در تجربان با جستجوی عبارت پشت کنکور بمونم یا نه، کاربری که درباره انتخاب رشته نوشته، صریحا توصیه می‌کند اگر از رشته و شهری که رتبه به آن می‌رسد رضایت ندارید، یک یا دو سال دیرتر وارد دانشگاه شدن را با ورود به مسیری که از آن ناراضی هستید مقایسه کنید. این یک تجربه شخصی است، نه قانون عمومی، اما زاویه مهمی را نشان می‌دهد: فقط یک سال عقب افتادن را نبینید؛ هزینه ورود به رشته‌ای که دوست ندارید هم واقعی است. 

در مقابل، مجموعه‌ای از تجربه‌های منتشرشده درباره پشت کنکور ماندن شامل افرادی است که بعد از چند سال دچار فرسودگی شده‌اند یا می‌گویند اگر برمی‌گشتند، زودتر وارد دانشگاه می‌شدند. همان صفحه در کنار این روایت‌ها، تجربه فردی را هم دارد که مانده و به هدفش رسیده است. همین تضاد نشان می‌دهد چرا نسخه همه بمانند یا هیچ‌کس نماند قابل اعتماد نیست. 

 

پشت کنکور بمانیم یا نه نی ‌نی ‌سایت چه می‌گوید؟

بحث‌های مربوط به پشت کنکور ماندن در نی نی سایت هم زیادند و صفحات دیگری برخی از این گفتگوها را گردآوری و خلاصه کرده‌اند. در این روایت‌ها هم نمونه موفق وجود دارد و هم نمونه شکست، فرسودگی و فشار خانواده. این نکته خودش برای تصمیم شما مهم است که نظرات مردم را بخوانید، ولی یک داستان موفق یا ناموفق را به سرنوشت قطعی خودتان تبدیل نکنید.

 

قبل از تصمیم، تجربه کسانی را بخوانید که واقعا این مسیر را رفته‌اند

یکی از بهترین کارهایی که قبل از تصمیم می‌توانید انجام دهید این است که فقط مقاله مشاورها را نخوانید.

سراغ دانشجوها و پشت کنکوری ‌های واقعی بروید.

گزینه ۵ یک گفتگوی کامل با فردی منتشر کرده که تجربه پشت کنکور ماندن داشته و درباره حس عقب ماندن از هم‌دوره‌ای‌ها، فشار اطرافیان، نبود فضای مدرسه و نتیجه تصمیمش صحبت می‌کند.

[تجربه پشت کنکور موندن] 

آن‌ها گفتگوی دیگری هم با فردی منتشر کرده‌اند که پنج سال تجربه کنکور دادن داشته است؛ شنیدن چنین تجربه‌ای برای کسی که می‌خواهد بگوید اگر امسال نشد، سال بعد، بعدش هم شاید یک سال دیگر مفید است، چون تصویری از زندگی واقعی پشت این تصمیم می‌دهد.

[تجربه چند سال کنکور دادن]

یک دانشجوی پزشکی نیز تجربه خودش از پشت کنکور ماندن را در یک ویدئو توضیح داده است.

[پشت کنکور بمونم یا نه؟ تجربه یک دانشجوی پزشکی]

پیشنهاد ما این است که حداقل سه نوع آدم را پیدا کنید و تجربه‌شان را بشنوید: کسی که ماند و موفق شد، کسی که ماند و نتیجه موردنظرش را نگرفت و کسی که با رتبه‌ای پایین‌تر از انتظارش وارد دانشگاه شد و اکنون چند ترم از تحصیلش گذشته است. تصمیم شما بعد از شنیدن هر سه گروه خیلی پخته‌تر از زمانی خواهد بود که فقط کلیپ‌های رتبه‌های برتر را ببینید.

 

چه کسانی پشت کنکور بمانند؟

اگر چند مورد زیر درباره شما صدق می‌کند، ماندن ارزش بررسی جدی دارد.

  • هدف مشخص دارید. نمی‌گویید یه رشته خوب می‌خوام. دقیقا می‌دانید برای چه رشته یا چه گروهی از رشته‌ها می‌خواهید دوباره تلاش کنید.

  • فاصله شما با هدفتان قابل تحلیل است. برای مثال می‌دانید کدام درس‌ها یا بخش‌های سابقه تحصیلی نتیجه را پایین آورده‌اند و قرار است چطور آن‌ها را جبران کنید.

  • امسال واقعا ظرفیت بیشتری داشتید. مثلا به دلیل بیماری، مشکلات خانوادگی، شروع دیرهنگام یا روش مطالعه بسیار ضعیف نتوانسته‌اید توان واقعی خودتان را نشان دهید.

  • برنامه سال بعد با امسال فرق دارد. منابع، آزمون، روش مرور، تست‌زنی و برنامه زمانی را بازطراحی کرده‌اید.

  • از نظر روحی توان یک سال دیگر را دارید. این موضوع را دست‌کم نگیرید.

پژوهش‌های ایرانی روی داوطلبان کنکور نیز نشان می‌دهند اضطراب امتحان مسئله‌ای واقعی در این گروه است و با عملکرد و وضعیت روان‌شناختی داوطلب ارتباط دارد. یک مطالعه منتشرشده در سال ۱۴۰۴ روی داوطلبان کنکور دختر نیز اضطراب امتحان را به‌عنوان یکی از موانع مهم در عملکرد تحصیلی و هیجانی بررسی کرده است. پس اگر همین حالا بعد از یک سال کنکور احساس فرسودگی شدید دارید، برنامه از فردا روزی ۱۲ ساعت می‌خونم شاید بیشتر ناشی از شوک رتبه باشد تا یک تصمیم قابل اجرا.

 

چه کسانی بهتر است انتخاب رشته را جدی‌تر بررسی کنند؟

اگر با رتبه فعلی چند رشته دارید که از آن‌ها بدتان نمی‌آید و می‌توانید آینده‌ای قابل قبول برای خودتان در آن‌ها تصور کنید، اول آن‌ها را بررسی کنید. به‌خصوص اگر دلیل اصلی ماندنتان فقط یکی از این‌هاست:

  • بقیه میگن با این رتبه حیفه.

  • خانواده فقط پزشکی قبول دارن.

  • دوستم رتبه‌اش بهتر شده.

  • از فامیل خجالت می‌کشم بگم فلان رشته قبول شدم.

  • فکر می‌کنم سال بعد حتما بهتر میشه.

این‌ها دلیل‌های محکمی برای یک سال دیگر کنکور نیستند. در تجربه‌های واقعی پشت کنکور ماندن نیز فشار خانواده، مقایسه با دوستان و تصور اینکه فقط چند رشته خاص ارزش تحصیل دارند بارها دیده می‌شود. برخی افراد بعد از چند سال پشت کنکور ماندن گفته‌اند مشکل اصلی‌شان همین هدف‌گذاری سخت و فشار بیرونی بوده است. 

 

یک سوال مهم: واقعا رشته امسال را نمی‌خواهید یا فقط از رتبه‌تان ناراحتید؟

این دو کاملا متفاوت‌اند. گاهی دانش‌آموز رتبه‌ای پایین‌تر از انتظارش گرفته و در روزهای اول از هر چیزی که با رتبه‌اش می‌رسد متنفر است.

اما وقتی چند روز می‌گذرد و رشته‌ها را درست بررسی می‌کند، متوجه می‌شود درباره بسیاری از آن‌ها اصلا اطلاعات نداشته است. قبل از تصمیم به پشت کنکور ماندن، رشته‌هایی را که شانس واقعی دارید یکی‌یکی بررسی کنید:

  • درس‌های دانشگاهی آن چیست؟

  • فارغ‌التحصیلان چه کارهایی انجام می‌دهند؟

  • دانشجویانش راضی‌اند؟

  • محیط کاری آن را دوست دارید؟

  • در شهر شما چه فرصت‌هایی دارد؟

در تجربان، صدها دیدگاه درباره انتخاب رشته و رشته‌های مختلف وجود دارد و دقیقا همین نوع گفتگوها تصویر واقعی‌تری از دانشگاه ارائه می‌دهد. اول انتخاب‌های واقعی امسال را بشناسید؛ بعد تصمیم بگیرید که هیچ‌کدام را نمی‌خواهید.

 

آیا پشت کنکور ماندن یعنی حتما رتبه بهتر؟

نه. هیچ تضمینی وجود ندارد. تجربه‌های منتشرشده نمونه هر دو حالت را دارند؛ افرادی که رتبه‌شان جهش کرده و افرادی که با وجود یک سال اضافه، پیشرفت کمی داشته یا حتی نتیجه بدتری گرفته‌اند. 

سوال درست این نیست: اگر پشت کنکور بمانم رتبه‌ام بهتر می‌شود؟

سوال درست این است: چه شواهدی دارم که سال بعد عملکرد من بهتر خواهد شد؟

مثلا امسال زیست را ۳۰ درصد زده‌اید و می‌دانید علت آن ضعف تست‌زنی بوده؟

اما اینکه همه سال درس خوانده‌اید، آزمون داده‌اید، برنامه منظم داشته‌اید و نزدیک سقف عملکرد واقعی خودتان بوده‌اید، شرایط متفاوتی است.

 

پنج سوال که قبل از پشت کنکور ماندن باید جواب بدهید

روی کاغذ جواب بدهید، نه در ذهنتان:

  1. هدف دقیق من برای سال بعد چیست؟

  2. چرا امسال به آن نرسیدم؟

  3. سال آینده دقیقا چه چیزی در روش من عوض می‌شود؟

  4. آیا از نظر روحی و خانوادگی توان یک سال دیگر را دارم؟

  5. اگر سال بعد هم به هدف اصلی نرسم، Plan B من چیست؟

اگر برای سوال دوم و سوم جواب مشخص ندارید، هنوز برای تصمیم نهایی زود است.

 

یک نکته بسیار مهم برای ۱۴۰۵: همین‌طوری انتخاب رشته نکنید

این قسمت را جدی بخوانید.

گاهی به دانش‌آموز گفته می‌شود: انتخاب رشته کن؛ اگر قبول شدی و دوست نداشتی نرو، بعد دوباره سال بعد کنکور بده. در ۱۴۰۵ این توصیه درباره بعضی قبولی‌ها دردسرساز است.

طبق ضوابط اعلام‌شده برای آزمون سراسری، افرادی که در سال ۱۴۰۵ در رشته‌های با آزمون دوره‌های آموزش رایگان مثل روزانه، محروم، بورسیه، فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی پذیرفته شوند و همچنین پذیرفته‌شدگان پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و دامپزشکی در همه دوره‌ها، حتی اگر در دانشگاه ثبت‌نام نکنند، اجازه شرکت در آزمون سراسری ۱۴۰۶ را ندارند.

بنابراین اگر تصمیم جدی دارید برای کنکور بعدی بمانید، هر رشته‌ای را فقط برای اینکه فرم خالی نماند وارد نکنید.

حتما دفترچه و آخرین اطلاعیه رسمی همان دوره را دوباره بررسی کنید، چون این امکان وجود دارد که مقررات کنکور تغییر کنند. این بخش شاید از مهم‌ترین دلایلی باشد که انتخاب رشته شما باید حتی در صورت فکر کردن به پشت کنکور ماندن، با دقت انجام شود.

 

آیا انتخاب رشته کنم یا نه؟

بهترین جوابی که می‌توانید بدهید این است: بله، انتخاب رشته می‌کنم؛ اما فقط گزینه‌هایی را می‌زنم که اگر قبول شدم واقعا حاضر باشم بروم.

این رویکرد بسیار منطقی‌تر از پر کردن فرم با هر رشته‌ای است که رتبه به آن می‌رسد. اما با توجه به محدودیت شرکت مجدد در سال بعد برای برخی قبولی‌های ۱۴۰۵، اگر پشت کنکور ماندن گزینه جدی شماست، قبل از ثبت فرم باید دقیقا بدانید قبولی هر انتخاب چه اثری روی امکان شرکت در کنکور بعدی دارد. 

 

برای پزشکی پشت کنکور بمانم؟

این یکی از پرتکرارترین نسخه‌های سوال پشت کنکور بمونم یا نه؟ است. جواب باز هم به شرایط فردی برمی‌گردد. اگر پزشکی را بعد از شناخت واقعی رشته انتخاب کرده‌اید و نه فقط به دلیل درآمد، اسم رشته یا خواسته خانواده، یک سال تلاش بیشتر ارزش بررسی خواهد داشت.

اما قبلش حتما با دانشجوی پزشکی و پزشک واقعی صحبت کنید. یک روایت منتشرشده از دانشجوی پزشکی‌ای که دو سال پشت کنکور مانده و در نهایت پزشکی قبول شده، نکته جالبی دارد: او با وجود رسیدن به همان هدف، می‌گوید رشته را در زمان انتخاب با شناخت کافی انتخاب نکرده بود. این تجربه ثابت نمی‌کند پزشکی خوب یا بد است؛ فقط یادآوری می‌کند که رسیدن به هدفی که درست نشناخته‌ایم همیشه پایان خوشی که تصور کرده‌ایم نیست. 

پس قبل از اینکه یک سال دیگر زندگی را روی پزشکی بگذارید، یک سوال مهم‌تر بپرسید: من خود پزشکی را می‌خواهم یا فقط قبولی پزشکی را؟

 

سن و عقب افتادن از بقیه چقدر مهم است؟

در بسیاری از تجربه‌های پشت کنکوری‌ ها، مقایسه با دوستان یکی از فشارهای اصلی بوده است: دوستان وارد دانشگاه شده‌اند، ترم‌هایشان جلو رفته و فرد پشت کنکوری احساس می‌کند عقب مانده. 

یک یا دو سال دیرتر وارد دانشگاه شدن به‌خودی‌خود فاجعه نیست. اما این هم درست نیست که بگوییم زمان هیچ اهمیتی ندارد. یک سال زمانی ارزش دارد که برای رسیدن به نتیجه‌ای متفاوت مصرف شود. اگر هر سال بدون تغییر جدی فقط تصمیم را عقب بیندازید، هزینه زمانی و روانی آن بیشتر می‌شود.

پس من از بقیه عقب افتادم دلیل خوبی برای رفتن به رشته نامناسب نیست، همان‌طور که یک سال هیچ اهمیتی ندارد هم نباید تبدیل به مجوز پشت کنکور ماندن نامحدود شود.

 

اگر هنوز نمی‌دانید چه رشته‌ای می‌خواهید، پشت کنکور ماندن خطرناک‌تر می‌شود

یکی از بدترین حالت‌ها این است: رشته خاصی نمی‌خوام، فقط می‌خوام رتبم بهتر شه.

رتبه بهتر برای چه؟

اگر هدف روشن ندارید، احتمال دارد یک سال بعد با رتبه بهتر دوباره سر همان سوال باشید. در چنین شرایطی قبل از برنامه‌ریزی برای کنکور بعدی، بهتر است چند هفته جدی روی شناخت رشته‌ها، علاقه، شخصیت و آینده شغلی وقت بگذارید. این همان جایی است که انتخاب رشته خوب اهمیت پیدا می‌کند؛ حتی اگر در نهایت تصمیم بگیرید امسال دانشگاه نروید.

بهترین مشاور کنکور باید به جای اینکه فقط بگوید بمان یا نمان، ابتدا گزینه‌های واقعی رتبه امسال را استخراج کند و به شما نشان دهد دقیقا از چه چیزهایی دارید صرف‌نظر می‌کنید.

 

اگر من جای شما بودم، این کار را انجام می‌دادم

قبل از تصمیم نهایی سه لیست درست می‌کردم.

  • لیست اول: انتخاب‌های واقعی امسال

رشته و دانشگاه‌هایی که شانس قبولی دارم و واقعا حاضر هستم درباره‌شان تحقیق کنم.

  • لیست دوم: هدف سال بعد

رشته‌هایی که برای رسیدن به آن‌ها می‌خواهم پشت کنکور بمانم.

  • لیست سوم: تغییرات لازم

تمام دلایلی که امسال به هدفم نرسیدم و کاری که برای هرکدام در سال آینده انجام خواهم داد.

بعد از خودم می‌پرسیدم: آیا تفاوت لیست اول و دوم آن‌قدر برای من مهم است که یک سال دیگر کنکور بدهم؟ اگر جواب روشن باشد، تصمیم هم خیلی روشن‌تر می‌شود.

 

نظر مردم را بخوانید، اما زندگی‌تان را با رأی‌گیری انتخاب نکنید

خواندن تجربه دیگران فوق‌العاده مفید است. ما هم برای نوشتن این مقاله عمدا سراغ تجربه‌های واقعی رفتیم، چون پشت عبارت ساده پشت کنکور ماندن یک سال واقعی از زندگی آدم‌ها قرار دارد. اما حواستان باشد:

  • کسی که پزشکی قبول شده شاید بگوید حتما بمان.

  • کسی که سه سال نتیجه نگرفته شاید بگوید هیچ‌وقت نمان.

هر دو دارند حقیقت زندگی خودشان را می‌گویند.

وظیفه شما این است که از تجربه آن‌ها سوال‌های بهتر بگیرید، نه اینکه جواب نهایی زندگی خودتان را از آن‌ها کپی کنید.

 

جمع‌بندی؛ بالاخره پشت کنکور بمانم یا انتخاب رشته کنم؟

اگر برای عبارت پشت کنکور بمانم یا انتخاب رشته کنم دنبال یک جواب یک‌خطی آمده‌اید، چنین جوابی وجود ندارد. اما می‌شود تصمیم بد را از تصمیم منطقی تشخیص داد.

  • پشت کنکور بمانید اگر: هدف مشخص دارید، می‌دانید مشکل امسال چه بوده، برای اصلاح آن برنامه واقعی دارید و از نظر روحی و خانوادگی توان یک سال دیگر را دارید.

  • انتخاب رشته خوب را جدی‌تر بگیرید اگر: رشته‌های قابل قبول و قابل علاقه‌ای با رتبه فعلی دارید، از یک سال دیگر کنکور فرسوده شده‌اید یا تنها دلیل ماندنتان فشار خانواده، مقایسه با دیگران و امید مبهم به رتبه خیلی بهتر است. توجه داشته باشید که حتی با وجود بهترین رتبه کنکور هم یک انتخاب رشته بد پتانسیل این را دارد که همه چیز را خراب کند. 

  • و مهم‌تر از همه: قبل از اینکه تصمیم بگیرید پشت کنکور بمانید، اول بفهمید با رتبه امسال واقعا چه گزینه‌هایی دارید.

گاهی بعد از بررسی کامل رشته‌ها، تصمیم به ماندن محکم‌تر می‌شود؛ گاهی هم دانش‌آموز متوجه می‌شود انتخاب‌هایی دارد که اصلا درباره‌شان چیزی نمی‌دانسته است.

در چینش هم نگاه ما همین است. ابزار تحلیل احتمال قبولی، اطلاعات دانش‌آموز، تست‌های روان‌شناختی و هوش مصنوعی قرار نیست به جای شما بگویند بمان یا برو دانشگاه. این ابزارها به مشاور کمک می‌کنند گزینه‌های واقعی شما را بهتر ببیند تا تصمیمی به این بزرگی بر اساس تصور، ترس یا یک عدد در کارنامه گرفته نشود.

 

سوالات متداول درباره پشت کنکور ماندن

  1. پشت کنکور بمونم یا نه؟

اگر هدف مشخص، برنامه متفاوت برای سال آینده و توان ادامه مسیر را دارید، ماندن قابل بررسی است. اگر صرفا از رتبه ناراحت هستید و هنوز گزینه‌های امسال را بررسی نکرده‌اید، ابتدا انتخاب رشته و رشته‌های قابل دسترس را بررسی کنید.

  1. آیا پشت کنکور ماندن باعث بهتر شدن رتبه می‌شود؟

تضمینی وجود ندارد. تجربه داوطلبان شامل هر دو حالت افزایش و کاهش رتبه است. مهم‌تر از زمان بیشتر، تغییر روش و رفع دلیل نتیجه امسال است. 

  1. انتخاب رشته کنم یا پشت کنکور بمانم؟

اول رشته‌هایی را که امسال شانس قبولی دارید بررسی کنید. اگر هیچ‌کدام با اهداف شما سازگار نیست و برنامه جدی برای سال آینده دارید، ماندن منطقی‌تر است.

  1. اگر انتخاب رشته کنم می‌توانم سال بعد کنکور بدهم؟

به نوع قبولی بستگی دارد. طبق ضوابط اعلام‌شده برای ۱۴۰۵، قبولی در رشته‌های با آزمون آموزش رایگان و همچنین پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و دامپزشکی در همه دوره‌ها مانع شرکت در کنکور ۱۴۰۶ می‌شود، حتی اگر ثبت ‌نام نکنید. حتما آخرین دفترچه رسمی کنکور ۱۴۰۶ را بررسی کنید. 

  1. چند سال پشت کنکور ماندن منطقی است؟

عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. مسئله اصلی این است که آیا عملکرد و روش شما واقعا در حال پیشرفت است یا هر سال همان مسیر تکرار می‌شود. هرچه ماندن طولانی‌تر شود، هزینه زمانی و فشار روانی آن را جدی‌تر باید در تصمیم وارد کرد.

  1. برای پزشکی پشت کنکور بمانم؟

فقط زمانی این تصمیم را بگیرید که خود رشته پزشکی را بشناسید و همچنان آن را بخواهید. قبل از تصمیم، با چند دانشجوی پزشکی و پزشک صحبت کنید و فقط تصاویر شبکه‌های اجتماعی را مبنا قرار ندهید.