مدیریت بازرگانی

از جمله رشته‌های مهم در حوزه دانش مدیریتی، رشته مدیریت بازرگانی است. هدف این رشته، تربیت افرادی است که قادر به اتخاذ تصمیم‌های مهم و استراتژیک در محیط‌های رقابتی خارج و داخل باشند. 

این رشته زیرمجموعه رشته دانشگاهی علوم انسانی است. گروه علوم تجربی و ریاضی نیز مجاز به انتخاب این رشته در کنکور هستند. فارغ‌التحصیلان می‌توانند در نقش‌هایی مثل کارشناس تجارت، مدیر فروش، مدیر تدارکات و کارشناس بازاریابی فعالیت کنند و در قسمت‌های بازرگانی، فروش و بازاریابی سازمان‌ها مشغول کار می‌شوند.

 دروس این رشته به پایه، اصلی و تخصصی تقسیم شده و در مقطع کاردانی، کارشناسی، ارشد و دکتری ارائه شده است. طول دوره کارشناسی این رشته 4 سال است. در مقطع کارشناسی این رشته فاقد گرایش است.

اگر از روابط اجتماعی خوبی برخوردارید، راحت با دیگران تعامل برقرار می‌کنید، قادر به شناخت شخصیت افراد هستید، اصول و فنون مذاکره را خوب بلدید، به تجزیه و تحلیل محیط‌های سازمانی علاقمندید، فروش و بازاریابی و تحلیل فعالیت رقبا را دوست دارید و یا زبان انگلیسی بسیار خوبی دارید، بهتر است این رشته را برای ادامه تحصیل برگزینید.

وضعیت کلی رشته

این رشته در ایران پرمتقاضی است و بازار کار آن هم نسبتا خوب است. فارغ‌التحصیلان رشته مدیریت بازرگانی اغلب در بخش‌های بازرگانی بین‌الملل، بازاریابی و فروش و یا عمدتا تحلیل بازار فعالیت دارند. با درنظرگرفتن توسعه‌های صورت گرفته در عرصه فناوری هر روز جامعه به وجود مدیران توانمند و کسانی که بتوانند در لحظات حساس، تصمیمات استراتژیک بگیرند، نیاز دارد.

فارغ‌التحصیلان این رشته در ایران اغلب در ایران خوداشتغالی را رواج می‌دهند و جزو کارافرینان برترند و به راه‌اندازی و مدیریت کسب و کارهای نوپا و نوین اهتمام می‌ورزند. همچنین در سازمان‌های بین‌المللی و داخلی همواره خوش درخشیده‌اند.

بازار کار رشته مدیریت بازرگانی، خوب است. اما صرفا با آگاهی از دانش کسب شده در کلاس‌های درس دانشگاه نمی‌توانید شغل دلخواه‌تان را بیابید و باید از نرم‌افزارهای مرتبط با رشته و مهارت‌های نرم رشته آگاهی کافی داشته باشید.

از جمله مشاغلی که در ایران برای این رشته وجود دارد می‌توان به:

• - کارشناس بازرگانی

• - بانکداری

• - کارشناس یا مدیر منابع انسانی

• - کارشناس مدیریت پروژه

• - مدیر صادرات و واردات

• - کارشناس بازاریابی

• - کارشناس برند و تبلیغات

• - مدیر فروش و بازاریابی

• - کارشناس فروش

• - فعالیت در نشریات اقتصادی

• - مشاور مدیرعامل

• - مدیر بخش خارجی

• - تحلیلگر مدیریت

• - مدیر ارشد اجرایی

• - مدیر بخش بیمه

• - مدیر تبلیغات

• - مدیر دیجیتال مارکتینگ

• - کارشناس فروش در استارت‌آپ‌ها

• - کارآفرین و موسس استارت‌آپ‌های تجاری

اشاره کرد.

اگر جزو افرادی هستید که فرایندهای بازاریابی را خوب تحلیل و تفسیر می‌کنید، قادر به صادرات، بازاریابی سریع و برندسازی هستید، قدرت ایجاد تحول و خلاقیت در انجام فعالیت‌های سازمانی را دارید، می‌توانید به راحتی جایگاه خوبی در این رشته بیابید و درآمد بالایی داشته باشید.

در زمان انتخاب رشته، صرفا بازار کار آن را مدنظر قرار ندهید، بلکه به ویژگی‌های شخصیتی خود از جمله توانایی حل مساله و برنامه‌ریزی، انجام کار تیمی، برخورداری از هوش بالا و قابلیت مذاکره حرفه‌ای فکر کنید. همواره مهارت‌های فردی‌تان را رشد دهید. برای این کار مشاهده فیلم‌های آموزش توسعه مهارت‌های فردی فرادرس را به شما توصیه می‌کنیم.

به طور کلی قرار است در این رشته با وظایف سازمان‌های بازرگانی آشنا شوید. با این هدف، باید حتما با اصول حسابداری، ریاضیات، آمار و اقتصاد خرد و کلان آشنا شوید. مبانی اصلی مدیریت و کسب و کار، مدیریت استراتژیک و بازاریابی از دروس دشوار این رشته‌اند.

دروس پایه و تخصصی این رشته همچون؛ آمار، ریاضی و اصول مدیریت می‌توانند چالش‌زا باشند و دروس تحلیل‌های بازاریابی و مالی هم نیاز به تمرین و فهم مفهومی دارد.

رشته مدیریت بازرگانی در جوامع خارج از کشور هم بسیار پرمتقاضی است و شما می‌توانید برای ادامه تحصیل یا کار در این رشته مهاجرت کنید. در برخی دانشگاه‌های خارج، یکسال به شما فرصت می‌دهند تا با کلیات این رشته دقیقا آشنا شوید.

برای ادامه تحصیل شما می‌توانید در کشورهای کانادا و آمریکا، انگلستان و استرالیا، هند، ترکیه، آلمان و امارات مهاجرت کنید. در این کشورها امکان تحصیل در گرایش‌های MBA، مدیریت منابع انسانی، مدیریت بازاریابی، مدیریت استراتژیک و مدیریت برند را خواهید داشت.

برای مهاجرت و موفقیت در حوزه تحصیل و یا اشتغال، شما باید به زبان انگلیسی هم مسلط باشید. اگر تجربه کافی در این زمینه را ندارید، مشاهده فیلم‌های آموزش زبان انگلیسی فرادرس را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

میزان تحصیلات افراد، سابقه کار، موقعیت جغرافیایی و نوع شرکتی که در آن شروع به کار خواهید کرد، در درآمد شما اثرگذار است. در ایران درآمد افراد تحصیلکرده در این رشته چندان زیاد نیست. اما در کشورهای دارای اقتصاد خوب (مثلا در آمریکا یک مدیر بازرگانی سالانه 70 هزار دلار درآمد دارد ) درآمد قطعا بالاتر خواهد بود. در این حوزه مدیران ارشد و مدیران عامل، عمدتا درآمدهای بسیار بالایی دارند.

دقت کنید که همیشه جاذبه‌های مالی برای انتخاب یک رشته و یا کسب جایگاه شغلی کافی نیست، بلکه باید همواره به روز باشید و قدرت مواجهه با چالش‌های رشته و موقعیت شغلی خود را داشته باشید.

در ایران چندسالی است که مدارس کسب و کار آزاد توسط وزارت علوم تاسیس شده و رشته‌های مدیریت همچون DBA و MBA را در آن به افرادآموزش می‌دهند و چنانچه شما این دوره‌ها را گذرانده باشید، در بازار کار به جایگاه‌های شغلی با درآمد بالا، راحت‌تر دسترسی خواهید داشت.

برای مثال:

• - کارشناس/کارمند بخش بازرگانی (پایه تا ۱–۳ سال سابقه): حدود ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان در ماه

• - کارشناس ارشد/مسئول خرید یا فروش (۳–۷ سال): حدود ۳۰ تا ۷۰ میلیون تومان در ماه

• - مدیر بازرگانی/مدیر فروش (۷+ سال، شرکت‌های بزرگ یا پرسود): حدود ۷۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان در ماه یا بیشتر (گاهی با پاداش/پورسانت)

• - همپانبودن سرعت تغییر محتواهای آموزشی با نیاز جامعه

متاسفانه سرعت تغییر محتواهای آموزشی این رشته چندان با نیاز جامعه هم‌پا نیست، منابع درسی عمدتا تئوری‌اند و در صورت ترجمه هم چندان قابل فهم و به‎‌روز نیستند. از این رو، دانشجو همواره باید هزینه شخصی کند تا بخشی از یادگیری‌هایش در خارج از دانشگاه با خرید منابع آموزشی مناسب تحقق پذیرد.

• - رقابت شدید در بازار کار

از دیگر چالش‌های پیش‌روی دانشجویان و فارغ‌التحصیلان این رشته رقابت زیاد در مسیرهای شغل‌یابی و بازار کار و فشار کاری زیاد آن است. در این رشته، افراد همواره به تجربه و یادگیری مستمر نیاز دارند.

• - تمایل به استخدام آقایان در قیاس با بانوان

در بعضی سازمان‌ها گرایش به استخدام آقایان قوی‌تر است، چراکه کارفرمایان آن‎ها آقایان را در زمینه انجام امور مستعدتر از بانوان در این حوزه می‌بینند.

• - شانس کم دریافت بورس تحصیلی

داوطلبان این رشته شانس بسیار کمی برای اخذ بورس تحصیلی دارند و باید دقت کنید این رشته چندان شرایط خوبی برای ادامه تحصیل در خارج از ایران را ندارد. دانشگاه‌های خارج عمدتا افراد تحصیلکرده در کشورهای خود را در این حوزه استخدام می‌کنند و شانس کمی هم برای پیداکردن موقعیت‌های کاری در خارج از ایران خواهید داشت.

به‌طور کلی چالش‌های اصلی شامل ؛ نبود فرصت‌های کارآموزی و آموزش عملی، کاهش فرصت‌های شغلی و میزان پایین حقوق است. همچنین، تحولات اقتصادی و ناپایداری سیاسی، انعطاف‌پذیری شغلی و توسعه کسب‌وکارهای نوپا را دشوارتر کرده است.

شما می‌توانید در مقطع ارشد و دکتری این رشته را ادامه دهید. رشته مدیریت بازرگانی جزو رشته‌های میان رشته‌ای به شمار می‌رود و از رشته‌های اقتصاد، ریاضی و علوم اجتماعی به این رشته وارد شوید.

گرایش‌های مختلف این رشته در مقاطع بالاتر، بازاریابی، بازرگانی بین‌المللی، بازرگانی داخلی، کارآفرینی، بیمه، گرایش‌های مالی، تجارت الکترونیک و مدیریت استراتژیک است. 

اگر قصد ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر را داشتید، حتما مطالعات روزانه داشته باشید، از قوانین، اخبار و مقالات رشته‌تان که توسط مجلس و دولت تصویب شده آگاهی پیدا کنید، در کارگاه‌ها، همایش‌ها و وبینارهای مرتبط با رشته‌تان به شکل مستمر شرکت کنید تا به روز باشید و امکان قبولی‌تان در مقاطع بالا افزایش یابد.

وضعیت استخدام در رشته مدیریت بازرگانی در ایران تقریبا رقابتی است. بازار کار در بخش دولتی و خصوصی محدود بوده و نیازمند دارابودن مهارت‌های عملی و تخصصی است. 

بیشتر فارغ‌التحصیلان با مشکل بیکاری مواجه اند، چراکه بازار کار توان تامین نیازهای جدید را ندارد. برای موفقیت، افراد باید مجهز به مهارت‌های نرم‌افزاری، بازاریابی و مدیریتی بوده و دانش روز خود را با نیازهای بازار تطابق دهند.

فارغ‌التحصیلان این رشته عمدتا در شرکت‌های صادرات و واردات کالا و شرکت‌های بین‌المللی استخدام می‌شوند. بهترین گرایش این رشته که بازار کار خوبی دارد و راحت از طریق تحصیل در آن جذب خواهید شد، گرایش بازاریابی و کارآفرینی است. از‌آن‌جا که در این رشته افراد مهارت‌های اداره و مدیت یک سازمان را می‌آموزند، می‌توانند در سازمان مختلفی مشغول کار شوند.

در گذشته رتبه مورد نیاز برای قبولی در منطقه یک بین 130 تا2000 است. در منطقه رتبه بین 1900 تا 25000 شانس قبولی داشته و در منطقه سه  از 11000 تا20000 می‌توانست در این رشته قبول شود.

اکنون رتبه‌های زیر ۵۰۰۰ و ترازهای بالای ۶۲۰۰ نیاز در منطقه یک مورد نیاز است. در منطقه دو، رتبه‌های حدود ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ و ترازهای ۵۸۰۰ تا ۶۲۰۰ قابل قبول است. در منطقه سه، رتبه‌های زیر ۱۰،۰۰۰ و ترازهای ۵۵۰۰ تا ۵۸۰۰ قبول می‌شوند.

ظرفیت پذیرش در دانشگاه‌های معتبر ایران برای این رشته، بین ۷۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر است. دانشگاه‌هایی همچون؛ علامه طباطبایی، تهران، شهید بهشتی، تربیت مدرس، و فردوسی مشهد بالاترین ظرفیت را دارند. بعضی دانشگاه‌ها حدود ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ دانشجو در هر سال پذیرش می‌کنند، در‌حالی‌که دانشگاه‌ آزاداسلامی ظرفیت کمتری دارند. 

دانشگاه پیام‌نور و آزاد امکان قبولی بدون کنکور را برای داوطلبین این رشته فراهم آورده‌اند، اما باید دارای سوابق تحصیلی بسیار درخشانی باشید تا دانشگاه‌ها شما را در این رشته پذیرش کنند. 

افزون بر توجه به ظرفیت پذیرش بهتر است در زمان انتخاب رشته علایق، انتظارات و روحیات خود را هم، در نظر بگیرید تا انتخابی منطقی داشته باشید.