اقتصاد

از جمله جذاب‌ترین رشته‌های گروه علوم‌انسانی که قابلیت تحصیل در مقاطع لیسانس، ارشد و دکتری را دارد، رشته اقتصاد است. در این رشته به مفاهیمی همچون منابع و دارایی‌ها، نحوه تخصیص آن‌ها و نوع مصارف شخصی و عمومی آن پرداخته می‌شود.

به‌طور‌کلی، این رشته به مطالعه ساختار مالی یک جامعه می‌پردازد. اگر به مباحث مالی، تولید و مدیریت علاقمندید، تحصیل در این رشته را به شما پیشنهاد می‌کنیم. این رشته دارای گرایش‌های متعددی همچون؛ اقتصاد نظری، بازرگانی، صنعتی، حمل‌و‌نقل، پول و بانکداری و اقتصاد کشاورزی است.

فارغ‌التحصیلان این رشته مسیرهای شغلی متعددی همچون؛ حقوق، کسب و کار، امور مالی و تحقیق در زمینه‌های دانش مالی را پیش رو دارند. 

این رشته مناسب افرادی است که در امر شخصی خود، کسب‌و‌کار شرکت‌ها، امور منطقه‌ای و جهانی به مباحث اقتصادی علاقمندند، ذهن فعال دارند، هوش بالا، اطلاعات به روز، علاقمند به ریاضی و دارای مهارت محاسبات هستند. 

همچنین اگر از تحقیق و حل کردن مسایل خوشتان می‌آید و به آمار و ریاضیات علاقمندید، این رشته برای شما مناسب خواهد بود.

وضعیت رشته اقتصاد در ایران

در ایران رشته اقتصاد با نام رشته علوم‌اقتصادی هم شناخته می‌شود. این رشته شناور و بین‌رشته‌ای بوده و بخش اعظم ظرفیت آن به داوطلبین گروه ریاضی و تجربی اختصاص دارد. این رشته در ایران حرفِ زیاد برای گفتن و بهتر شدن دارد.

در مقطع لیسانس، دانشجو با مفاهیم اولیه آن آشنا می‌شود که فقط اعداد و ارقام نبوده، بلکه فرد با پشت‌پرده بسیاری از سیاستگذاری‌ها و تصمیمات اقتصادی آشنا خواهد شد. در سطح ارشد، دانشجویان بیشتر با مفاهیم کلی‌تر آشنا می‌شوند.

در مقطع دکتری این رشته، افراد قادر به سیاست‌گذاری، پژوهش و آموزش خواهند شد. این رشته در ایران آینده‌دار و مهم است. با مطالعه این رشته، افراد سیاست‌گذاری، مسائل کلان اقتصادی و سازوکارهای بازار را بهتر درک خواهند کرد. 

بازار کار رشته اقتصاد چیزی بین متوسط تا خوب است و اغلب به شرایط بازار و مهارت‌های فارغ‌التحصیلان بر می‌گردد. کسانی که مهارت‌های نرم‌افزاری و عملی قوی دارد، راحت‌تر جذب بازارکار می‌شود. گرایش اقتصاد بازرگانی نسبت به سایر گرایش‌ها بازار کار بیشتری دارد.

شما به عنوان فارغ‌التحصیل رشته اقتصاد می‌توانید فرصت‌های متنوعی را برای مشاغل زیر در جامعه در اختیار داشته باشید:

• کارمند اداره مالیات، بانک‌مرکزی، وزارت صنایع، وزارت اقتصاد، سازمان برنامه و بودجه و مرکز آمار

• کارمند واحد مالی و اقتصادی شرکت‌ها

• برنامه‌ریز در استانداری وشهرداری‌ها

• تحلیلگر اقتصادی

• استاد دانشگاه، محقق موسسات پژوهشی

• فعال رسانه‌ها و خبرگزاری‌های اقتصادی

• مدیر سرمایه‌گذاری

• مدیر مالی شرکت

• کارشناس امور گمرکی

• مدیر منابع انسانی

• مدیر فروش و بازاریابی

• روزنامه‌نگار و نویسنده

• کارشناس تحقیقات بازار

• کارشناس امور بانکی

• کارگزار بورس

• تحلیلگر مالی، کارشناس امور مالی- بودجه

• کارگزار بیمه

• کارمند بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری

• مجری پروژه‌های تحقیقاتی و پژوهشی

گرچه بازار کار این رشته عالی است، اما برای یافتن کار بهتر در این رشته شما باید بر نرم‌افزارهای تحلیل داده اقتصادی هم مسلط باشید.

میزان سختی دروس رشته اقتصاد متوسط است. ریاضی و آمار مهمترین دروس این رشته‌اند. اگر در پایه دهم در درس اقتصاد و ریاضی و آمار 1 و یا در پایه یازدهم ریاضی و آمار 2 نمره خوبی گرفته‌اید و در پایه دوازدهم بهترین نمرات را در درس ریاضی و آمار 3 داشته‌اید، اصلا نگران نمرات‌تان در دانشگاه در رشته اقتصاد نباشید. مثل آب خوردن دروس دانشگاهی را هم پاس می‌کنید.

 طی سال‌های نخست آمار و روش تحقیق، ریاضیات و مفاهیم اولیه علم اقتصاد جزو دروس اصلی بوده و در مقاطع بالاتر، دروس کاربردی‌تری همچون اقتصاد و خرد، بسیار بااهمیت است. فی‌الواقع مهمترین درس در این رشته ریاضیات است، چرا که پایه فهم سایر دروس این رشته مانند حسابداری، اقتصاد و... محسوب می‌شود.

برای ادامه تحصیل در این رشته در خارج از کشور می‌توانید دانشگاه‌های هاروارد، استنفورد، پرینستون، کالیفرنیا، اقتصاد لندن، اکسفورد، شیکاگو، کمبریج و موسسه تکنولوژی ماساچوست را برگزینید. در خارج مقطع ارشد این رشته بین 4 الی 8 ترم است. مدت زمان تحصیل در دوره دکتری هم دو سال بیشتر از ایران است. 

اگر قصد دریافت بورس تحصیلی دارید، باید حتما مدرک زبان آیلتس و نمره خوب داشته باشید. جهت مهاجرت کاری هم شما به مدرک زبان، تجربه و سابق کاری برای ارائه در کشور مقصد نیاز دارید.

درآمد شما از این رشته به مدرک تحصیلی، گرایش و تخصص شما، سطح تحصیلات و نوع مهارت‎‌هایتان وابسته است. میزان سابقه شغلی، محل کار و توانمندی فرد هم در درآمد دخیل است.

در بخش‌های دولتی اغلب درآمد ثابت بوده و در بخش‌های خصوصی گرچه یافتن شغل به شایستگی‌های فرد ارتباط دارد، اما درآمد بالاست. برای مثال یک رییس دفتر بیمه یا حسابدار ارشد، در اغلب شهرها در حال حاضر حقوقی معادل 25 میلیون تومان دارد.

اگر شما هم خواهان درآمد بالا در این رشته هستید، توصیه می‌کنیم در زمان تحصیل همزمان به کاراموزی در بانک، مراکز پژوهشی و شرکت‌های سرمایه‌گذاری بپردازید تا تجربه و سابقه کاری داشته باشید. همچنین زبان انگلیسی خود را تقویت کرده و به یادگیری ابزارهای تحلیل‌داده بپردازید و گواهینامه‌های تخصصی مرتبط با رشته‌تان (CFA-FRM-CPA) را اخذ کنید.

متاسفانه دروس این رشته اغلب بر نظریه‌های اقتصاد متمرکز شده و کمتر کاربردی و عملی‌اند. همین امر باعث می‌شود اغلب دانشجویان در زمان تحصیل یا بعد از فارغ‌التحصیلی سراغ کسب مهارت و شرکت در دوره‌های آزاد  بروند و یا اشتغال به شکل خودآموز را تجربه کنند.

در زمینه اشتغال، متاسفانه شاهد اشباع نسبی در بعضی قسمت‌های دولتی هستیم و افراد جهت اشتغال مجبور به گذاراندن دوره‌هایی با هزینه شخصی (مانند دوره برنامه‌نویسی، پایتون، نرم‌افزارهای اقتصادی و...) هستند.

 برای موفقیت در این رشته باید تحلیل آماری و ریاضیات شما بسیار قوی باشد، در بعضی موقعیت‌های شغلی مانند ریاست بانک مرکزی و امثالهم به شدت رقابت بالاست، برای یافتن شغل بهتر باید ادامه تحصیل دهید و نگاه واقع‌گرایانه این است که متاسفانه این رشته هنوز در کشور جا نیفتاده و موقعیت‌های شغلی زیادی پیش روی افراد قرار نمی‌دهد.

زمان ورود به بازار کار اغلب بعد از گذاراندن دوره ارشد و دکتری  است. امنیت شغلی در مراکز خصوصی چندان بالا نیست و احتمال از دست‌دادن شغل همواره وجود دارد.

امکان ادامه تحصیل افراد در مقطع لیسانس، ارشد و دکتری این رشته در ایران وجود دارد. با توجه به گرایش‌های متعدد در مقطع ارشد و دکتری، دست شما برای انتخاب‌رشته حسابی باز است. پذیرش در مقطع ارشد در دانشگاه‌های دولتی، آزاد، پیام نور و غیرانتفاعی از طریق سازمان سنجش صورت می‌گیرد. 

در مقطع لیسانس شما 8 ترم و 135 واحد درسی را می‌گذرانید. البته در مقطع ارشد برخی از دانشگاه‌ها از میان سهمیه استعدادهای درخشان بدون کنکور فارغ‌التحصیلان مقطع قبل را پذیرش می‌کنند. طول دوره ارشد دو تا سه سال خواهد بود و شما حدود 26 واحد درسی را خواهید گذراند و در کنار این واحدها 6 واحد هم پایان‌نامه دارید.

اگر قصد دارید با عنوان پژوهشگر اقتصادی، مدرس دانشگاه، تحلیل‌گر ارشد و یا مشاور اقتصادی در جامعه فعالیت کنید، باید در مقطع دکتری این رشته مشغول تحصیل شوید. تعداد واحدهای دروس نظری دکتری 18 واحد و رساله دکتری هم 18 واحد خواهد بود. تحصیل در مقطع دکتری، اغلب بین 4 تا 6 سال زمان می‌برد.

فارغ‌التحصیلان رشته اقتصاد برای داشتن درآمد ثابت و استخدام دولتی‌شدن، فرصت اشتغال در بانک‌های دولتی و بانک مرکزی، مرکز آمار و سازمان مدیریت، استانداری و شهرداری‌ها، سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصاد و دارایی را دارند.

 در بخش آزاد و خصوصی هم، امکان اشتغال آن‌ها در بورس و بازار سرمایه، شرکت‌های بزرگ بازرگانی و تولیدی، شرکت‌های بیمه، موسسات مالی و بانک‌های خصوصی فراهم است. 

همچنین فارغ‌التحصیلان این رشته می‌توانند در شرکت‌های چندملیتی، اتاق‌های بازرگانی و سفارت‌خانه‌ها و سازمان‌های جهانی همچون بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول شروع به کار کنند.

همچنین امکان فعالیت آن‌ها در نشریات تخصصی اقتصاد به عنوان تحلیلگر، نویسنده و در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی به عنوان استاد و پژوهشگر در موسسات پژوهشی وجود دارد.

این افراد می‌توانند به شکل غیررسمی در استارت‌آپ‌های فین‌تک، کسب و کارهای کوچک به عنوان مشاور اقتصادی و در خبرگزاری‌ها به عنوان تولیدکننده محتواهای اقتصادی و یا تحلیلگر در فضای آنلاین مشغول به کار شوند.

برای قبولی شما به رتبه 2000 تا 10000 در منطقه یک، رتبه 4000 تا 15000 در منطقه 2 و رتبه 6000 تا 20000 در منطقه سه نیاز دارید. 

افراد علاقمند به تحصیل در دانشگاه پیام‌نور هم باید رتبه‌ای بین 10000 تا 500000 را کسب کنند. همچنین جهت تحصیل در دانشگاه آزاد، امکان قبولی برای رتبه‌های 15000 به بالا وجود دارد.

در دانشگاه سراسری ترازتان باید بین 6000 تا 8000، در دانشگاه آزاد 4000 تا 6000 و در دانشگاه غیرانتفاعی و پیام‌نور بین 4500 تا 6500 باشد.

بهتر است زمان انتخاب رشته به امکان ادامه تحصیل در دانشگاه انتخابی، گرایش‌ها و بازارکار گرایشی که انتخاب می‌کنید توجه داشته باشید تا انتخاب‌تان واقع‌بینانه باشد. 

از طریق نرم‌افزارهای تخمین‌رتبه می‌توانید با بررسی حدود رتبه قبولی در این رشته، شانس قبولی‌تان را در این رشته با انتخاب رشته‌ای صحیح بالا ببرید.

با وجود پذیرش بدون‌کنکور، ظرفیت پذیرش این رشته هم همچون بسیاری از رشته‌ها افزایش داشته است. شما از طریق سابقه تحصیلی‌تان در دانشگاه پذیرش می‌شوید. در این شیوه ملاک قبولی شما معدل کتبی دیپلم‌تان خواهد بود.

در دوره روزانه اغلب حدود 1097 نفر پذیرش می‎‌شوند. در نوبت دوم هم تعداد 396 نفر، در دانشگاه غیرانتفاعی 432 و در دانشگاه پیام‌نور حدود 6264 نفر امکان پذیرش دارند.

جالب است بدانید 99 درصد دانشگاه‌های سراسر ایران از سه گروه انسانی، تجربی و ریاضی در این رشته پذیرش دارند و این موضوع امکان تحصیل در شهر مورد سکونت شما را برایتان فراهم آورده است.